Een overzicht van het SeniorLab-onderzoek     

In de zomer en in het najaar van 2007 starten er een aantal nieuwe onderzoeken. Sommige van deze onderzoeken zijn eenvoudig van opzet en hiervoor kunnen we met een laptop-computer bij u langskomen. Ander onderzoek vraagt soms een uitgebreidere opzet en vindt plaats op de Universiteit van Amsterdam of in het UMC in Amsterdam (zie methoden).

Als U het leuk vindt om aan een of meer van deze onderzoeken mee te doen, houdt u dan deze website in de gaten, of meldt u alvast aan bij het SeniorLab (020 5256921). Ook voor vragen en nadere informatie kunt U contact
met ons opnemen.  




Aandacht

Op dit moment analyseren wij de gegevens van senioren tussen de 60 en 70 jaar, verkregen door enkele leuke onderzoeken naar aandacht. In deze onderzoeken werden oogbewegingen met behulp van een camera op afstand gefilmd terwijl de deelnemers een eenvoudig spelletje op de computer uitvoerden. Computerervaring was ook voor deze experimenten niet noodzakelijk! Het onderzoek liep tot mei 2007 en wij hopen U binnenkort verslag te kunnen doen van de bevindingen.

Drs. Jasper Wijnen 



Keuzes maken

Wij zoeken nog actieve senioren vanaf 65 jaar voor een onderzoek naar keuzevrijheid. Het onderzoek staat onder leiding van Dr. Birte Forstmann en Prof. Richard Ridderinkhof en wordt uitgevoerd in samenwerking met een groepje enthousiaste studenten. In dit onderzoek kijken we of ouderen liever zelf kiezen of liever de keuzes overlaten aan anderen. En als ze zelf kiezen, wat kiezen ze dan? We doen dit met behulp van eenvoudige switch-testjes op de computer (zie voor een voorbeeld ons verslagje over onderzoek naar flexibiliteit onder ouderen, later op deze pag.). Computer-ervaring is niet nodig! Lijkt het u leuk om mee te doen, dan komen onze studenten naar U toe. Neem s.v.p. contact met ons op en meld u aan voor dit onderzoek. U krijgt van ons altijd een kleine attentie als U meedoet aan dit onderzoek dat in totaal (inclusief uitleg en pauzes) een uurtje duurt.

Het onderzoek loopt tot de zomer van 2007, en wij hopen U na de zomer verslag te kunnen doen van de eerste bevindingen.


Drs. Mirre Stallen



Reacties onderdrukken

Momenteel werken Birte Forstmann en Sara Jahfari aan een onderzoek waarbij gekeken wordt hoe het onderdrukken van reacties verschilt tussen ouderen en jongeren. Uit sommig onderzoek blijkt dat mensen met het ouder worden minder goed in staat zijn geleerde reacties te stoppen, maar recenter onderzoek spreekt dat tegen. Onderzoek met hersenbeelden (fMRI onderzoek) kan wellicht opheldering bieden. Om het onderdrukken van acties en reacties te onderzoeken wordt er in deze studie gebruik gemaakt van de Richting Test. Bij de Richting Test wordt op een beeldscherm afwisselend een rode of een groene cirkel gepresenteerd, links of rechts van het midden (zie figuur).

 

De opdracht is om bij het zien van een rode cirkel op de rechter knop te drukken en bij de groene cirkel op de linker knop. De instructie is om de positie (links of rechts van het midden) van de gekleurde cirkel te negeren. In het begin van de Richting Test krijgt de deelnemer altijd de rode cirkel rechts te zien en links altijd de groene cirkel. Dat is gemakkelijk, want zo staat de gekleurde cirkel altijd aan de goede kant: de positie van de cirkel (links of rechts van het midden) komt overeen met de te geven reactie. Echter, na verloop van tijd worden de rode en groene cirkels afwisselend ter linker- of rechterzijde van het midden aangeboden. De positie van de cirkel (links of rechts van het midden) komt dan niet altijd meer overeen met de te geven reactie; de cirkel zal nu af en toe aan de 'verkeerde' kant staan. De deelnemer moet nu dus heel goed letten op de kleur van de cirkel (rood: rechter knop; groen: linker knop). Omdat de cirkel aan de verkeerde kant kan staan, moet de reactie op de positie van de cirkel nu onderdrukt worden. Met de Richting Test kan dus onderzocht worden hoe de onderdrukking van reacties verloopt in ouderen in vergelijking met jongeren, en welke verschillen er te zien zijn in het brein.

Bent u nieuwsgierig geworden naar de Richting Test?  klik hier  om te proberen of meldt u aan.

Dr. Birte Forstmann & Drs. Sara Jahfari


 

Afgerond SeniorLab-onderzoek



EEN DAG NIET GELACHEN IS EEN DAG NIET GELEEFD (2006)

Recent hebben wij onderzocht of een positieve gemoedstoestand van invloed is op het leren en op creativiteit. De veronderstelling was dat ouderen meer voordeel hebben van zo'n positieve stemming dan jongeren. Dit omdat positieve gemoedstoestanden gepaard gaan met een toename in de hoeveelheid dopamine in de hersenen. Dopamine is een stofje waarvan jongeren voldoende hebben in de hersenen, terwijl dit bij ouderen waarschijnlijk wat is afgenomen. Drs. Sanne Koemans en Prof. Richard Ridderinkhof deden samen met een groepje studenten het volgende onderzoek. Jongeren en ouderen kregen een vrolijk filmfragment of een neutraal filmfragment te zien.

Hierna volgde een spelletje waarin ze aan de hand van goed/fout informatie leerden de juiste keuzes te maken. Vervolgens kregen ze weer een vrolijk of een neutraal filmfragment te zien. Daarna deden ze een testje waarin creativiteit gemeten werd. Deelnemers kregen drie woorden te zien en moesten een vierde woord bedenken dat met de andere drie woorden te maken had.

Uit de resultaten is gebleken dat zowel jongeren als ouderen in een positieve gemoedstoestand beter leren van goed/fout informatie dan in een neutrale gemoedstoestand. Verder is gebleken dat ouderen in een positieve stemming creatiever zijn dan ouderen in een neutrale stemming. Voor jongeren treden deze effecten niet op. Kortom: Een positieve gemoedstoestand heeft een gunstige uitwerking op het leren en op de mate van creativiteit, met name bij ouderen. Ouderen presteren bij een positieve gemoedstoestand net zo goed als jongeren!

Drs. Sanne Koemans & Prof. dr. Richard Ridderinkhof



HOE FLEXIBEL ZIJN OUDEREN? (2006)

Prof. Richard Ridderinkhof en Dr. Birte Forstmann hebben onderzocht of er ouderen zijn die net zo flexibel kunnen switchen van de ene bezigheid naar de andere als jongeren. En inderdaad, als de omstandigheden optimaal waren, bleek dat ongeveer de helft van de ouderen net zo makkelijk switchen als jongeren! De andere helft bleef er moeite mee hebben, en dit leek te komen doordat zij zich minder goed konden voorbereiden op het switchen. Zelfs niet als we ze daar elke keer ruim de tijd voor gaven en optimale omstandigheden aanboden.

In vervolg-onderzoek hierover willen we twee dingen uitzoeken. Ten eerste willen we te weten komen of er bepaalde eigenschappen meespelen in hoe goed ouderen kunnen switchen. Denk bijvoorbeeld aan gezondheid of persoonlijkheid.Ten tweede willen we te weten komen of er omstandigheden zijn waarin ook deze ouderen makkelijker kunnen switchen. Een beetje flexibiliteit is immers wel handig vandaag de dag ...

Prof. dr. Richard Ridderinkhof & Dr. Birte Forstmann


DE ZIEKTE VAN PARKINSON (2005)

Samen met onderzoekers van het Academisch Medisch Centrum en van de Universiteit Tilburg heeft Dr. Wery van den Wildenberg een onderzoek gedaan met patiënten die lijden aan de ziekte van Parkinson. Deze patiënten hadden in het AMC operatief een apparaatje in de hersenen gekregen dat hun motorische problemen verhelpt. De vraag was of dit apparaatje ook helpt bij bepaalde denkprocessen.

Uit dit onderzoek bleek dat het onderdrukken van motorische acties beter ging als het apparaatje aanstond dan wanneer het uitstond. Dit onderdrukken is vergelijkbaar met de volgende situatie: je wilt oversteken en net op dat moment komt er een brandweerauto met loeiende sirenes de hoek om. Je verstart in je houding en de auto passeert je rakelings. Onze hersenen trekken dan ook aan de noodrem als dat nodig is.

Hierover hebben we in het tijdschrift Natuur en Techniek een begrijpelijk artikel geschreven. Als u geïnteresseerd bent kunt u hier klikken om dat artikel te lezen.

Dr. Wery van den Wildenberg



Een kleine selectie van onze publicaties (2000-2004)


Onze groep doet al een aantal jaar onderzoek naar veroudering. Wetenschappelijke verslagen van eerdere onderzoeken kunt U vinden in de volgende artikelen (engelstalig):

 


Heeft u nog vragen? Neem dan gerust contact op met het SeniorLab:

info@seniorlab.nl of via telefoonnummer 020-5256921



  © 2010 SeniorLab (Universiteit van Amsterdam) / Jeroen Scheurwater